İlişkilerde yaşanan sorunlar ve belirsizlikler karşısında çiftler, giderek daha sık yapay zekâya yöneliyor. Partnerler, eşiyle yüzleşmenin getireceği kaygı, hüzün ve korku gibi zor duygulardan kaçmak için yapay zekâyı bir tampon olarak kullanıyor. Bir başka deyişle, ilişkilerine bir üçüncüyü dâhil ediyorlar. Yapay zekâya başvuran kişi, onunla bir ittifak kurarak partnerine karşı elini güçlendirmeyi amaçlıyor ve böylelikle partnere karşı bir savunma alanı yaratıyor. Bu tablo, ilişkide adeta bir mücadele alanı oluşmasına ve eşlerin birbirlerine kimin haklı olduğunu ispat etmeye çalışmasına neden olan sağlıksız bir durumu ortaya çıkarıyor.
İlişkilerde sorunlar yaşandığında ya da belirsizliklerle karşı karşıya kalındığında, bireylerin en sık hissettiği duyguların başında çaresizlik, kaygı ve üzüntü geliyor. Bu duygularla birlikte, sorunun hızlıca çözülmesi ve belirsizliklerin ortadan kalkması yönünde güçlü bir beklenti oluşuyor. Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram, partnerle konuşup sorunu masaya yatırmak ve çözüm üretmek yerine, daha kolay ve zahmetsiz olduğu düşünülen ChatGPT gibi yapay zekâ uygulamalarına yönelme eğiliminin arttığını belirtiyor.
YAPAY ZEKÂ, İLİŞKİLERDE BELİRSİZLİKTEN KAÇIŞIN DİJİTAL YOLU
Eşlerin bu yollara başvurmasındaki en önemli sebebin belirsizlikten kurtulmak olduğunu söyleyen Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram, şu ifadeleri kullanıyor:
“Sorun yaşandığında, eşiyle yaşadığı problemlerin çözülemeyeceğine dair yoğun kaygı ve korku hisseden bireyler, partnerleriyle konuşmayı ya da tartışmayı tercih etmeyip bu duygularla yüzleşmek yerine çözümü yapay zekâ asistanlarına danışmakta arıyor. Bu tutum; sorun yokmuş gibi davranma, odağı başka bir noktaya kaydırma ya da eşin ne düşündüğünü varsayma gibi hatalı baş etme biçimlerinin teknolojik bir yansımasıdır.
Eşiyle tartışan bireylerin, haklı olup olmadıklarını ya da partnerlerinin ne hissettiğini ChatGPT’ye sorması oldukça endişe verici bir tabloyu ortaya koyuyor. Teknoloji hayatı kolaylaştırsa da bir ilişkiyi bir algoritmaya emanet etmek, o ilişkiyi farkında olmadan sona doğru sürükleyebiliyor.”
Oysa asıl mesele, bir sorun ya da tartışma yaşandığında kişinin, eşinin gözündeki ve gönlündeki yerinden emin olamamasıdır. Ne kadar değerli, ne kadar sevilebilir ve ne kadar vazgeçilmez olduğunu sorgulamasıdır. Bu güven duygusu zedelendiğinde birey, yanıtını bilmediği soruları ChatGPT’ye yöneltme eğilimi gösteriyor. İlişkiyi iyileştirmek ve daha sağlıklı hâle getirmek amacıyla kurulan bu yapay zekâ ittifakları ise çoğu zaman ilişkinin daha da karmaşıklaşmasına neden oluyor. Bireyin kendisini daha güvensiz, daha kaygılı ve daha korkulu hissetmesine yol açıyor.
İLİŞKİLERDE YAPAY ZEKÂYA BAŞVURMANIN 2 TEMEL YANSIMASI
Çift Terapisti Dr. Psk. Sevilay Abudaram, çiftlerin yapay zekâya yönelmesinin temelinde belirsizlikten kurtulma isteğinin yattığını belirterek bu durumu iki ana başlık altında değerlendiriyor:
1. ZİHİN OKUMA
Eşinin zihnini okumaya çalışmak, en sık başvurulan yollardan biri. Zihin okuma; kaygıları dindirmek, belirsizlikleri belirli hâle getirmek ve partnerinin davranışlarının nedenini anlamaya çalışmak için kullanılan bir yöntemdir. İlişkisinde yaşadıklarını ChatGPT’ye soran bireyler, eşlerinin ne düşündüğünü ve ne hissettiğini öğrenmeye çalışırlar.
Böylelikle eşiyle iletişim kurmadan, konuşmadan, aklından geçenleri ChatGPT’ye sorup öğrendiğini varsayarak olasılıklar üzerine kurulu bir ilişki yaşamış olurlar. Bu, gerçek ilişkiden uzak, “-mış gibi” yaşanan bir ilişkidir. Kanlı canlı partneriyle bu ilişkiyi yaşamak varken, yapay zekâ üzerinden ilişki kurulur. Bu şekilde eşiyle sorunsuz bir ilişki yaşayacağı hayaline kapılır. Ancak bu, büyük bir hayaldir.
2. İLİŞKİDE ÜÇGENLEŞME
Bir diğer başvurulan yol ise başka birinden akıl almaktır. Günümüzde bu kaynak giderek artan biçimde yapay zekâ uygulamaları olmaktadır. Eskiden bu durum; saatlerce arkadaşlarla dertleşmek, onlardan akıl almak, anneyle konuşmak ya da partnerin yakın arkadaşlarına danışmak şeklinde görülürdü.
Gerek yapay zekâya gerek başka insanlara sormak, ilişkinin altına dinamit koyan davranışlardır. Hele ki bu danışılan bir yapay zekâ olduğunda, risk daha da artar. Çünkü alınan cevaplar bir algoritmaya göre verilir; ne ilişkiye özgüdür ne de partnere.
Sistemik açıdan baktığımızda, eşinizle aranızdaki sorunu bir robota sormak, modern bir “zihin okuma” hatasıdır. Siz eşinizin gözlerinin içine bakarak, ses tonundaki titremeyi duyarak almanız gereken cevabı, soğuk bir ekrandan okumaya çalışıyorsunuz. Bunu ilişkisel tembellik olarak tanımlıyoruz. İlişkinizin ihtiyacı olan şey “mantıklı” bir veri analizi değil, “duygusal” bir temastır. Yapay zekâ size “haklısınız” diyebilir; ancak o gece sarılıp uyuyacağınız kişi yapay zekâ değil, eşinizdir. İlişkinizi verilere değil, birbirinizin kalbine ve niyetine emanet edin.
Yorum Yazın
E-posta hesabınız sitede yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişdir.