Türkiye’de İş İmkânı ve Ekonominin Nabzı

Türkiye’de son yıllarda en çok duyduğumuz cümle şu: “İş var ama eleman yok.”
Bir de bunun tam tersi var: “Eleman var ama iş yok.”

Hangisi doğru? Aslında ikisi de.

İş Var mı, Yok mu?

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre işsizlik oranları zaman zaman düşüş gösteriyor. Ama sokaktaki tablo farklı bir hikâye anlatıyor. Özellikle genç işsizliği hâlâ ciddi bir sorun. Üniversite mezunu gençler, diplomalarını alıp kasada, depoda, kuryelikte çalışıyor. Çalışmak ayıp değil ama eğitimle yapılan iş arasındaki makas büyüdükçe hayal kırıklığı da büyüyor.

Sorun sadece “iş sayısı” değil.
Sorun, nitelikli ve güvenceli iş sayısı.

Esnaf Neden İşçi Çalıştırmıyor?

Esnafa sorduğunda tablo net:

• Artan kira giderleri

• Yüksek SGK primleri

• Vergi yükü

• Elektrik, doğalgaz, hammadde maliyetleri

Bir çalışan demek sadece maaş demek değil. Sigorta, vergi, yemek, yol… Küçük esnaf için bir personelin aylık maliyeti çoğu zaman kazancının sınırına dayanıyor.

Bu yüzden ne oluyor?

Beş kişinin yapacağı işi bir kişi yapıyor.
O bir kişi sabah açıyor, akşam kapatıyor.
Hem kasada duruyor hem yük indiriyor.

Sonra “Gençler çalışmak istemiyor” deniyor.
Genç de “Bu maaşa geçinilmiyor” diyor.

İki taraf da kendi açısından haklı. Sistem ise ortada yok.

Ekonomik Belirsizlik ve Güven Sorunu

Ekonomi sadece para değil, güven meselesidir.
Yarın ne olacağını bilmezsen yatırım yapmazsın.
Yatırım olmazsa üretim azalır.
Üretim azalırsa istihdam düşer.

Basit zincir bu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faiz artırır, piyasayı dengeler. Ama güven ortamı sağlanmadıkça iş dünyası frene basmaya devam eder. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler risk almak istemiyor.

Gerçek Sorun Ne?

Asıl mesele şu:

• Gelir dağılımı bozuk.

• Alım gücü düşmüş.

• Genç nüfus umutsuz.

• Esnaf tedirgin.

• İşveren temkinli.

Ekonomide çark dönüyor ama hız düşük. Motor çalışıyor ama hararet yapıyor.

Çözüm Ne Olabilir?

1. Küçük işletmelere istihdam teşviki

2. Gençlere mesleki eğitim ve üretime yönlendirme

3. Vergi ve prim yükünün dengelenmesi

4. Uzun vadeli, istikrarlı ekonomi politikası

Ekonomi sihirle düzelmez. Ama planla, güvenle ve üretimle toparlanır.

Sonuç olarak şunu söylemek gerekiyor:
Türkiye’de insanlar çalışmak istiyor. Esnaf işini büyütmek istiyor. Gençler geleceğini burada kurmak istiyor.

Sorun isteksizlik değil.
Sorun sistemin daralması.

Ve bu daralmayı en çok hissedenler, sabah dükkan açanla sabah CV gönderenler.

Ekonomi rakam değil.
Ekonomi insanın mutfağıdır.

Orada yangın varsa grafiklerin pek anlamı kalmaz.